Het oorspronkelijke doel van dit blog was om ernaar te kunnen verwijzen in een discussie. Sommige ideeën blijken in het dagelijks leven moeilijk te verwoorden in het heetst van de strijd en het leek me handig een plek te hebben op het internet waar ik mijn gedachten omtrent die ideeën zo helder mogelijk zou kunnen formuleren. Als ik er in een live discussie dan om één of andere reden niet uit zou komen (het is ook moeilijk om elkaar uit te laten spreken als de gemoederen verhit raken!) zou ik kunnen zeggen: “…kijk en reageer op mijn blog, ik heb het allemaal beter uitgelegd in een artikel…”.
Eén van de moeilijkste dingen om mee om te gaan in een discussie over het wel of niet bestaan van paranormale fenomenen is wanneer mensen ongelooflijke verhalen vertellen en vervolgens eindigen met: “…hoe verklaar je dat dan?..”. Het is moeilijk te begrijpen voor die mensen dat dergelijke verhalen misschien wel helemaal niet weergeven wat er werkelijk gebeurd is. Oftewel: ze hebben iets ongelooflijks waargenomen (perceptie), maar beschrijven het misschien verkeerd (interpretatie). Meestal doe ik een kaart- of mentale truc om dat punt duidelijk te maken; als ze namelijk na de truc proberen te beschrijven wat er is gebeurd komt dat vrijwel nooit overeen met wat ik daadwerkelijk heb gedaan en dat kan ik vanzelfsprekend makkelijk aantonen. Het kost me helaas wel altijd een (goochelaars)geheim, maar het is voor een goed doel!
Je zou kunnen stellen dat een accurate interpretatie van perceptie een beschrijving is van de realiteit, maar de moeilijkheid zit hem dus in het accuraat interpreteren. Accurate interpretatie vraagt om een objectieve blik en vooral ook om kennis van zaken en dat laatste ontbreekt bij de meeste mensen als het aankomt op het vaststellen van de echtheid van paranormale fenomenen.
Een goed voorbeeld van een “hoe-verklaar-je-dit-dan?”-discussie is onlangs nog gevoerd in reacties over en weer op dit blog tussen blogbezoeker Anneke en mij. Het lijkt me passend om met die discussie (met een paar kleine edits) dit artikel te beëindigen:
Anneke schrijft:
Het is je goed recht om niet open te staan voor mediumschap en andere paranormale verschijnselen. Jaren geleden was de aarde ook nog plat. Het universum is zo groot dat we met onze bekrompen aardse wetenschap niet alles kunnen bewijzen, maar om te zeggen dat wat er niet bewezen wordt onzin is?
Mediumschap is wel degelijk bewezen.
Fysiek mediumschap, dat helaas maar weinig meer voorkomt, is uitgebreid getest. En dan niet door de goochelaar James Randi maar door echte wetenschappers, mensen die diverse mediums onderzocht hebben. De mediums werden in een kast opgesloten, vastgebonden enz. Tijdens die onderzoeken werd er door ectoplasma een mens gevormd, die door artsen werd onderzocht samen met diverse wetenschappers die objectief tegenover het mediumschap stonden. Er zijn foto’s gemaakt, met behulp van een stenograaf werd alles genoteerd en achteraf gecheckt op waarheid. Zoals ik al eerder zei: lees deze boeken en oordeel dan. Misschien wordt je leven leuker als je een meer open blik hebt naar dingen die je niet kunt zien.
Net als direct voice. Een stem van de overleden persoon die dingen vertelt die alleen jij en de overledene weten? Hoe verklaar je dat?
Verklaar dan ook waarom een medium mij dingen vertelt over mijn overleden familieleden die ik niet weet en bij navragen blijken te kloppen. Hoe kan dat? In Engeland werken de mediums met bewijzen, harde bewijzen over de persoon die is overleden en vaak bewijzen die de ontvanger na moet vragen en die dus niet uit de aura gehaald worden. Ik ben erg benieuwd wat voor verklaring je daarvoor hebt!
Mijn antwoord:
Beste Anneke,
Het is nog maar de vraag of de meerderheid van mensen geloofde dat de aarde plat was; volgens onderzoek blijkt dat zeker in Europa algemeen werd aangenomen dat de aarde rond was. Het feit dat het nu zeker is dat de aarde rond is komt door bewijs geleverd aan de hand van empirische bewijzen en is dus een “prestatie” van de wetenschap.
Je gebruikt de term “bekrompen wetenschap”. Het is mij niet duidelijk wat je bedoelt met “bekrompen”. Volgens mijn invulling van bekrompen is JUIST de wetenschap absoluut niet bekrompen; de wetenschap staat open voor alle theorieën en onbewezen veronderstellingen en gaat vervolgens aan de slag om bewijs te vinden.
Een groot misverstand aangaande James Randi is dat hij zelf testen afneemt. Niets is minder waar. Testen worden opgesteld en afgenomen door onafhankelijke wetenschappers. Wel bekijkt James Randi van te voren de test om te zien of hij niet fraudegevoelig is. Het is moeilijk voor wetenschappers in te schatten in hoeverre er gefraudeerd kan worden bij een test. Het illusionisme en het mentalisme (mentale goochelkunst) heeft in de loop van de jaren zoveel manieren gevonden om kritische waarnemers te misleiden dat alleen een expert in de goochelkunst zo’n test kan beoordelen op fraudegevoeligheid. Ik heb zelf ook jarenlang intensief de goochelkunst en het mentalisme beoefend en het aantal kritische mensen (onder andere enkele natuurkundigen) dat ik heb kunnen wijsmaken dat ik over paranormale gaven beschik is in de loop van de jaren exponentieel toegenomen. Ik heb dus uit de eerste hand kunnen ervaren hoe makkelijk het is om mensen te misleiden. Als je meer wilt lezen over mentalisme kan ik je aanraden om “Thirteen Steps to Mentalism” van Corinda te lezen, ik weet bijna zeker dat je verbaasd zult zijn over wat je allemaal niet kunt “faken”.
Er zijn ook mediums en mensen met paranormale gaven die echt denken dat ze die hebben, vaak ook onder aanmoediging van hun omgeving (”self-deception”). Dit zijn de mensen die zich laten testen door James Randi in de hoop een miljoen dollar te verdienen; bij die testen blijkt dan dat ze helemaal geen gaven hebben en dat is vooral voor henzelf een pijnlijke en vernederende ervaring. Een medium dat de boel bij elkaar verzint zal zich natuurlijk nooit laten testen en mijn theorie is dat iedereen die een dubbelblindtest weigert van zichzelf weet dat hij een oplichter is!
Als reactie op alle voorbeelden van paranormale fenomenen die je beschrijft kan ik maar één ding zeggen: ik heb er geen verklaring voor! Echter hoe kan ik zeker weten dat wat jij hebt meegemaakt ook echt gebeurd is en als het wel echt gebeurd is hoe kan ik dan zeker weten dat het verhaal wat jij erover vertelt ook echt accuraat is; het kan best zijn dat je de fraude over het hoofd hebt gezien of dat je zo graag wilde dat het echt was dat je jezelf voor de gek hebt gehouden (een combinatie van “self-deception” en “wishful thinking”). Om maar weer terug te komen bij de paarse mammoeten*: als ik je zou vertellen dat één van de onzichtbare paarse mammoeten vandaag bij mij thuis is geweest op de koffie en me in vertrouwen heeft verteld dat alle mediums oplichters zijn hoe verklaar JIJ dan dat die paarse mammoet bij mij door de voordeur paste? Het lijkt misschien flauw maar het illustreert wel heel duidelijk het punt wat ik probeer te maken: de ervaringen en belevingen van één persoon of zelfs meerdere personen zegt niets over de werkelijkheid. Om de werkelijkheid vast te stellen moet er een fraude-ongevoelige test worden opgesteld waarin aan de hand van het vinden van empirische of overtuigende statistische bewijzen een fenomeen wordt vastgesteld op echtheid. Geloof me, zodra in een dergelijke test een paranormaal fenomeen wordt bevestigd zal ik de eerste zijn om te zeggen dat ik het al die tijd mis heb gehad. Vooralsnog blijf ik bij het principe van de “bewijslast”: iets bestaat NIET totdat feitelijk bewezen wordt dat het wel bestaat!
LOGATES
* voor meer over de paarse mammoeten (een variatie op “The Flying Spaghettimonster “(FSM)) zie het artikel “Bewijslast, feiten en holle frases“
Jaap zei,
mei 26, 2008 @ 6:22 am
Ik lees het verhaal en wederom komt direct “leugendetectoren op massale schaal inzetten” in me op. Als van 1000 beweerde verhalen een ruime meerderheid door de leugendetector komt.. zou dat dan enige waarde hebben of kan (zelf)bedrog zover gaan dat ook de leugendetector erin meegaat?
Jaap zei,
mei 26, 2008 @ 6:27 am
@Anneke: dat zijn inderdaad krachtige voorbeelden van herhaalbare en onverklaarbare zaken. Er is ook een Braziliaans medium geweest die dit soort zaken deed en daarbij kon ook geen verklaring gegeven worden.
Bekijk ook deze eens mocht je hem nog niet kennen:
http://users.pandora.be/aura.oasis/mirabelli.htm
Guido van der Velden zei,
juni 18, 2008 @ 11:51 pm
Goedenmorgen Logates,
Het verbaast me iedere x weer als mensen zeggen dat voor hen er iets NIET is totdat het tegendeel (liefst dmv double blind studies) is bewezen. Een goede vriend van mij denkt hier net zo over en ookal heb ik mezelf ook wel eens betrapt op iets te naief reageren op een “so called” medium of mentalist, er zijn bepaalde dingen die wij als “pas ge-evolueerde” mens simpelweg niet kunnen bevatten. Ik erger me dan soms aan de arrogantie om daarom maar aan te nemen dat iets dan niet bestaat. Ik ben het roerend met je eens dat misschien wel 99% van de mediums vals zijn en er een hoop kwakzalverij op de wereld plaatsvind, dit neemt echter niet weg dat er ergens iets te vinden is dat wel echt is. Wat betreft james Randi, ik vind het een geweldig aardige man die goed weet te vertellen en veel koeien bij de hoorns pakt en ontmaskert doch zoals hij zelf zegt is hij een geheelonthouder om zo rationeel mogelijk te kunnen blijven denken. Maar what about de wereld binnen in?? Uiteindelijk is alles subjectief…De wetenschap is vaak vnl bezig met wat men aan de buitenkant kan waarnemen omdat dat makkelijker te staven is op feiten en uitleg; maar alle buitenkanten hebben een binnenkant en vice versa. Oneidig groot en oneidig klein. randi’s voorbeelden van ideomotorische reacties zijn echter erg goed, het neemt alleen niet weg dat ik mijn twijfels zet bij zijn methode…als je zijn voorwaarden doorneemt zul je zien dat hij overal de hand in heeft (Tootal recht op alle uitslagen en eindverantwoording op het al dan niet slagen van een test….ja zo kan ik het ook). Bovendien zal een ECHT medium NOOIT op tv of publiekelijk zijn/haar gaven laten testen en/of waarmaken daar het ze niet om de faam of geld (en al zeker niet de publiciteit!!) te doen is. De meeste hoogspirituele mensen leven een teruggetrokken leven en laten zich niet meer direct in met de mensheid…simpelweg omdat ze niet geloofd zouden worden daar het bewustzijnsniveau van de doorsnee mens dit totaal niet zou kunnen bevatten (zie maar hoe snel mensen al door mediums en mentalisten in de maling laten nemen!). Zoals de appel een symptoom is van een appelboom, is de mens een symptoom van het universum en om dan te denken dat wij als mens in dit totaal domme mechanisme dat het universum heet per puur toeval door evolutie nu weten wat er wel bestaat en alles wat we niet kunnen zien als Niet bestaand bestempelen vind ik bekrompen en kortzichtig. we danken ontzettend veel aan de wetenschap maar vergeet niet dat menig groot wetenschappelijke of “paradigm shifting” doorbraak vaak begon met een idee in iemands hoofd waarvan de wetenschap het als “onmogelijk” verklaarde totdat het tegendeel was bewezen (denk maar eens aan de hele bacteriologische wereld). Graag verwijs ik je naar deze lezing van Alan Watts op youtube:
http://nl.youtube.com/watch?v=8aufuwMiKmE
(dit is deel 1…deel 2 tm 4 zijn makkelijk te vinden). Ik ben blij dat er mensen zijn die kwakzalers “debunken” maar om ervanuit te gaan dat iets NIET bestaat tot het tegendeel is bewezen is als het aloude spreekwoord: wat een boer niet kent….
Het is niet “eerst zien en dan geloven” maar “eerst geloven en dan zien” hoewel ik me er terdege van bewust ben dat men dit nooit door tv mediums en/of 99% van de hedendaagse manier van religie gaat bereiken/zien…
Graag verwijs ik je ook naar deze 2 links:
http://nl.youtube.com/watch?v=yNJUfCBtU20
(probeer deze eens van een Sceptisch standpunt te bekijken) m.a.w. vervang “spiritual proof” door “scientific proof”.
En als klap op de vuurpijl:
http://nl.youtube.com/watch?v=45LuPQUUEAI
(Een “debunking” van een van de grootste wetenschapper allertijden NEWTON).
(Indien je al gehoord hebt van deze andere teacher en zoals ik helemaal wil toegeven zijn controversiele manier van waarheidsbevinding “AK”, klinkt de waarheid hier toch als een klok!
We denken alles te kunnen labellen en daarmee bereiken we verschrikkelijk veel in de wereld maar ook veel verschrikkelijks.
Met vriendelijke groet en het was een genot je analyses te lezen…keep up the good work! (but stay open minded). Wetenschap behoort zich bezig te houden met het bevestigen van hypothesen en niet naar bewijsvoeringen te zoeken hoe een hypothese afgedaan kan worden met “B.S.”
Guido van der Velden
Haarlem
Remko zei,
juni 19, 2008 @ 2:25 pm
Een mooie reactie Guido, maar ik heb moeite met je probleem. Waarom is ‘eerst zien en dan geloven’ de verkeerde benadering? Ik vind het logisch om dingen niet voor waar aan te nemen als er geen bewijs voor is. Het houdt de wereld geordend en overzichtelijk. Stel dat ik beweer dat ik met bomen kan praten. Wetenschappers zullen zeggen dat dat niet kan. Bomen hebben geen spraakorganen en de meest verfijnde apparatuur registreert geen enkel geluid. Conclusie: ik kan niet met bomen praten totdat ik heb bewezen het wel te kunnen. Frustrerend voor mij, maar een zeer acceptabele benadering.
Je voorbeeld m.b.t. de bacteriologie is logisch, maar in mijn ogen heeft het weinig met geloof of het bovennatuurlijke te maken. De waarneming was dat mensen onder bepaalde omstandigheden ziek werden en d.m.v. onderzoek werd de oorzaak achterhaald. Voordat bacteriën ontdekt werden, waren ze inderdaad niet-bestaand, maar de wetenschap is gelukkig erg ruimdenkend (en dus zeker NIET bekrompen). Als onderzoek het tegendeel bewijst, neemt de wetenschap het voor waar aan. Tot op heden zijn mediums en paranormale verschijnselen echter nooit als echt uit de bus gekomen. Waarom blijven veel mensen er dan toch in geloven vraag ik me af.
Ergens in je betoog schrijf je: “er zijn bepaalde dingen die wij als “pas ge-evolueerde” mens simpelweg niet kunnen bevatten.” Vast wel, maar waarom moeten we er dan een ’spirituele’ verklaring voor zoeken? Ik zie daar het nut niet van in. Ik accepteer gewoon dat onze kennis op sommige punten nog te kort schiet, maar voel daardoor niet de behoefte om ergens in te gaan geloven. Ik zie niet in hoe ik daar gebaat bij zou kunnen zijn.
logates zei,
juni 20, 2008 @ 12:09 am
Niets toe te voegen aan de reactie van Remko: zeer logisch, helder en beknopt!
LOGATES
Guido van der Velden zei,
juni 23, 2008 @ 4:44 pm
Hoi Remko
Natuurlijk is er niks mis met eerst zien en dan geloven en ook weet ik wel dat het andersom misschien gevaarlijker is.
Met bomen praten…ja dat is zo’n beetje de opvatting van mensen die zich nauwelijks met spirituele waarheden hebben beziggehouden (Ohjee die zweeft). neemt niet weg dat bomen toch een bewustzijnsniveau hebben…erg laag maar het is LEVEN.
het valt me vaak op hoeveel “spirituele mensen” zich hebben ingelezen in de feiten maar hoe weinig “feitelijk mensen”zich hebben ingelzen in spiritualiteit… Ik vraag me af of dit te maken heeft met een bepaalde frustratie tegen de kerk of kwakzalvers…(wat ik me best kan voorstellen). Maar vaak is het praten over “spiritualiteit” door atheisten en sceptici: appels met peren vergelijken..
heb je de 1e link bekeken van : alan Watts: A conversation with myself.
Ik denk het niet en dat is precies wat ik bedoel…What have you got to loose?
het kost je een half uurtje en ik ben benieuwd of je dan ziet hoe je het ook kan zien zonder meteen te geloven in allerlei paranormale dingen.
Groetjes en bedankt voor je reactie
Guido
Wat ik
Guido van der Velden zei,
juni 23, 2008 @ 5:01 pm
Hallo nogmaals:
het “wat ik” onderaan hoorde natuurlijk niet bij de text
Misschien ben ik wel op het verkeerde forum..we hebben het idd over “paranormale mensen die mensen zogenaamd helpen” en niet over geloven of niet.
Daar zijn vast veel andere forums voor
Groetjes
Guido