Blog ter bevordering van het Logisch Redeneren

Er is de laatste tijd wereldwijd weer veel aandacht voor Uri Geller. Het verbaast me dat er nog zoveel mensen zijn die geloven in zijn magische, paranormale gaven aangezien er toch al meerdere malen is aangetoond dat zijn paranormale demonstraties niets anders zijn dan simpele trucs.

Het is überhaupt verbazingwekkend dat mensen geloven in paranormale gaven en verschijnselen zonder er kritisch naar gekeken te hebben. James Randi heeft zijn leven gewijd aan het ontmaskeren van oplichters en is daar zeer succesvol in. Al decennia lang heeft hij een prijs uitgeloofd: één miljoen dollar voor de persoon die onder wetenschappelijke test condities (waar zowel James Randi als de proefpersoon zijn goedkeuring aan geeft) zijn gave kan bewijzen. Tot op heden heeft nog niemand iets bewezen, sterker nog: er is nog nooit iemand in de buurt gekomen van het bewijzen van zijn gave (gerede twijfel). Dit feit alleen al spreekt sterk tegen het bestaan van paranormale begaafdheid. Ik kan niet zeggen hoe anderen met bijvoorbeeld telekinetische gaven denken maar als ik een telekinetisch talent zou hebben (bewegen van voorwerpen op afstand) zou ik denk ik toch fijn die miljoen dollar gaan ophalen bij James Randi!!

Ik had vorige week een discussie met iemand die veel waarde hecht aan astrologische voorspellingen (horoscopen). Astrologie is in tegenstelling tot wat een hoop mensen denken ook een paranormale bezigheid, er bestaat immers geen empirisch bewijs om astrologische beweringen te ondersteunen: nog nooit is bij een test vastgesteld dat astrologische voorspellingen zo vaak juist zijn dat het statistisch onmogelijk is ze als toevalstreffers te beschouwen. Met andere woorden: als je zelf voorspellingen zou maken over je eigen leven zou daarvan net zoveel uitkomen als dat je de voorspellingen uit horoscopen haalt (mits je het niet te bont maakt). Om die reden zitten horoscopen ook vol met zogenaamde “pseudo-voorspellingen”, voorspellingen die bijna altijd uitkomen omdat ze niet specifiek genoeg zijn. Pseudo-voorspellingen zijn makkelijk te onderscheiden van echte voorspellingen omdat ze aan één of meerdere van de volgende punten voldoen:

– er is geen exacte tijd of periode gegeven wanneer de voorspelling uit zal komen

– het is niet duidelijk voor wie de voorspelling precies is bedoeld

– het is niet duidelijk of de voorspelling letterlijk of symbolisch bedoeld is

– de voorspelling maakt alleen gebruik van abstracte begrippen (abstracte begrippen zijn woorden die voor verschillende mensen een verschillende betekenis hebben, bijvoorbeeld: gelukkig, rijk, gezond, spoedig).

– de voorspelling is eigenlijk een verhulde opdracht en vereist een specifieke actie van een persoon (dit is een populaire en veel gebruikte techniek in publieke horoscopen, bijvoorbeeld: “…dit is een goede week voor u om met uw baas te praten over opslag…” – een vorm van “Self-fulfilling prophecy”)

– de voorspelling is eigenlijk een statistisch feit (ook vaak te vinden in publieke horoscopen, bijvoorbeeld: “…iemand zal u deze week op de zenuwen werken…” of “…als u uw liefde nog niet gevonden heeft zult u hem deze week helaas ook nog niet vinden…”)

Ik durf te wedden dat het niet mogelijk is een horoscoop te vinden zonder “pseudo-voorspellingen”. Om de horoscoop te testen moet dus eerst ontdaan worden van deze pseudo-voorspellingen en de kans is groot dat er daarna niets meer overblijft om te testen.

Als we Occam’s Razor loslaten op astrologie komen we op een simpele en logische conclusie uit: indien astrologische voorspellingen geen meetbare invloed uitoefenen of inzicht geven op het verloop van een leven is de simpelste conclusie dat astrologie geen bestaansrecht heeft als voorspellende “wetenschap”. Elke andere conclusie, zoals: astrologie heeft wel bestaansrecht als voorspellende “wetenschap” maar is vaak niet accuraat door andere omstandigheden (incompetentie van astroloog in kwestie bijvoorbeeld) is een veel moeilijkere conclusie met verstrekkende gevolgen.

Het gebruik van Occam’s Razor in een kwestie als deze geeft geen uitsluitsel over de validiteit van astrologie, het is slechts een hulpmiddel om inzicht te geven in de complexe denkwijze van veel mensen: ondanks dat alles erop wijst dat astrologische voorspellingen op niets berusten kiest menigeen er toch voor te geloven. Een onlogisch fenomeen dat op grote schaal voorkomt (en niet alleen in het geval van astrologie).

Als je na het lezen van bovenstaand relaas toch nog gelooft in astrologie zou ik je willen vragen eens stil te staan bij de volgende vragen:

– weet je hoe astrologie ontstaan is of ken je iemand die het precies weet?

– kan je bedenken waarom er een relatie zou bestaan tussen de stand van planeten en een mensenleven ? (de invloed van de maan op eb en vloed is niet te vergelijken met de invloed van planeten op een mensenleven, een typisch geval van “appels met peren vergelijken” – een drog redenering)

– hoe vaak heb je een pseudo- voorspelling voor een echte aangezien?

– wat is de specifiekste voorspelling die ooit uitgekomen is voor jou persoonlijk?

LOGATES

Index van alle artikelen