Ik zie vaak reacties op dit blog die gebruik maken van redeneringen die volledig logisch beginnen maar ergens halverwege, haast ongemerkt, een onlogische sprong maken om vervolgens ook met een foutieve conclusie te eindigen. Ik noem dit soort redeneringen leap-of-faith-redeneringen.
Het doet denken aan een hypnotische overtuigingstechniek genaamd piggy backing suggestions. Een voorbeeld van deze techniek illustreert het waarschijnlijk het beste:
“…je bent een intelligent persoon en jij ziet ook wel dat mijn oplossing de enige juiste is…”
Het lijkt op het eerste gezicht of hier één statement wordt gemaakt maar het zijn eigenlijk twee statements:
– je bent een intelligent persoon
– mijn oplossing is de enige juiste
Het eerste statement wordt door vrijwel iedereen geaccepteerd en omdat het tweede statement wordt gekoppeld aan het eerste zal deze ook door veel mensen geaccepteerd worden. Je zou kunnen stellen dat hier in één zin een korte ja-staat wordt gecreëerd.
Leap-of-faith-redeneringen volgen een soortgelijk patroon: de redenering begint met logische en onbetwistbare uitspraken die ongemerkt overgaan in een uitspraak die niet op waarheid te controleren is of elementen bevat die niet bewezen zijn, maar toch wordt geaccepteerd door de koppeling met de eerdere uitspraken.
Een paar voorbeelden (de leap of faith uitspraken zijn vet gedrukt):
– Er zijn nog zoveel zaken in ons heelal waar we geen weet van hebben. Elk jaar worden er weer nieuwe ontdekkingen gedaan. Nieuwe wetenschappelijke inzichten in voorheen onverklaarbare zaken ontstaan aan de lopende band. Het paranormale wordt ook nog wel door de wetenschap verklaard.
De laatste zin gaat ervan uit dat het paranormale zonder twijfel bestaat terwijl daar geen bewijzen voor zijn.
– Het is goed dat je kritisch kijkt naar paranormale zaken. Er zijn inderdaad een hoop oplichters werkzaam en zij geven de echte paranormaal begaafden een slechte naam. Ik vind het goed dat skeptici het kaf van het koren proberen te scheiden.
De vetgedrukte zin gaat ervan uit dat er ook echt paranormaal begaafden zijn zonder enig bewijs daarvoor.
– Er zijn veel homeopatische geneesmiddelen waar ik ook mijn twijfels bij heb. Het onderzoek van de Royal Society in Londen is veelzeggend. Er zijn echter wel een paar homeopatisch geneesmiddelen die echt werken, ik heb ze zelf geprobeerd (en dat was niet het placebo-effect want ik weet wat dat is).
Ten eerste valt niet te controleren of deze persoon ze echt geprobeerd heeft, maar nog belangrijker: er is met geen mogelijkheid vast te stellen of het echt niet het placebo-effect was.
Soms is het moeilijk de leap-of-faith gelijk op te merken en vraagt een redenering om een nadere inspectie. Leap-of-faith-redeneringen lijken aan de oppervlakte een logisch verhaal te vertellen maar zijn niet zuiver logisch en herbergen vaak een valse conclusie. Feit is dat om de niet bestaande validiteit van onbewijsbare zaken voor het voetlicht te brengen een “leap of faith” vaak de enige manier is!
LOGATES
Blog ter bevordering van het Logisch Redeneren 