Geloven (in een god) en logisch redeneren staan vaak haaks op elkaar. Veel discussies tussen gelovigen en logische denkers op dit blog en elders maken dit op soms pijnlijke wijze duidelijk. Het is niet moeilijk hieruit de conclusie te trekken dat in de meeste gevallen mensen die geloven niet dezelfde mensen zijn als de mensen die prefereren logisch te redeneren.
Het valt mij op dat de logisch redenerenden vaak de meer eloquente en diepere denkers zijn, vanzelfsprekend uitzonderingen daargelaten. Dit lijkt op het eerste gezicht misschien direct verband te houden met het intellect maar dat is mijns inziens misleidend, ik denk dat het eerder te maken heeft met de ontwikkeling van het intellect: logisch redeneren vraagt om onderbouwing van argumenten, het inschatten van oorzaak en logisch gevolg en een kritische blik op andermans en eigen denkbeelden; geloven vraagt in principe niet om diep nadenken: er wordt een onbewijsbare situatie geschetst die je maar dient aan te nemen voor waar. Geloven stimuleert dus in tegenstelling tot logisch redeneren niet direct het ontwikkelen van het intellect, kritisch nadenken wordt juist eerder ontmoedigd. Helder formuleren is daarom ook vaak voorbehouden aan logisch denkende academici; gelovigen beperken zich in discussies meestal tot het citeren van bijbelverzen. Op internetforums en Youtube staan talloze voorbeelden van dergelijke zinloze discussies.
Je kan als gelovige natuurlijk wel diep nadenken, maar dan niet zozeer over de correctheid van de materie zelf als wel over de betekenis die de materie heeft op een sociale structuur of op jou als persoon. Theologen zijn de diepe denkers in de religies. Ik ontken zeker niet de moeilijkheidsgraad van een studie als theologie maar ik heb wel moeite met het feit dat het een aparte studie is die wordt onderwezen op universiteiten. Ik moet bij theologie altijd denken aan een gefingeerde dialoog die ik hoorde in een Youtube-filmpje:
believer: I don’t think god would approve of what you’re doing there!
atheïst: Hey, you just made that up didn’t you?
believer: No, that’s theology!
De enige academische waarde die ik zelf aan het bestuderen van religie kan verbinden is de historische betekenis die het heeft. Astrologie (horoscopen) heeft echter ook een historische betekenis, maar dat zal natuurlijk nooit onderwezen worden op universiteitsniveau en terecht. Ik ben van mening dat het bestuderen van religie een onderdeel zou moeten zijn van andere studies zoals “geschiedenis” of “sociale antropologie” ter kennisgeving, meer niet.
Het is voor mij onbegrijpelijk als een academicus beweert in god te geloven. Academici moeten in staat zijn logisch te redeneren en dat valt volgens mij niet te combineren met het geloven in een pratende slang (christendom) of een pratende mier (islam) om maar wat te noemen. Als je ervoor kiest niet te geloven in een pratende slang maar wel in andere verhalen uit de bijbel ben je bezig om het “woord van god” te “editen” en ben je in mijn ogen eigenlijk ook een atheïst (zie Het opstellen van eigen regels voor je geloof is impliciet atheïsme voor meer uitleg hierover).
Ik probeer op dit blog mijn meningen altijd voorzichtig naar voren te brengen om te voorkomen andersdenkenden te beledigen, ook al slaag ik daar – gezien sommige reacties – niet altijd in. Ik heb echter bewondering voor een aantal prominente atheïsten die ervoor kiezen zich niet zo subtiel uit te drukken. Zij schrijven en zeggen dingen die ik zo zou willen overnemen, gewoonweg om het feit dat ze wat mij betreft vaak precies de spijker op de kop slaan. Het lijkt me dan ook niet meer dan logisch dat ik dit artikel besluit met een aantal links naar sites en Youtube-filmpjes van mijn favoriete atheïsten:
Richard Dawkins, auteur van The God Delusion. Op Youtube zijn veel filmpjes met en over deze man te vinden. Dit is een goede om mee te beginnen: BBC Hard Talk interview deel I, deel II en deel III.
Christopher Hitchens, auteur van God is Not Great. Wederom een hele lading aan filmpjes op Youtube. De meest interessante zijn ook het langst zoals dit filmpje: Hitchens @ Google; zoek je een kort filmpje: interview met Hitchens.
George Carlin, een briljant komiek. Deze monoloog over religie is een klassieker: Carlin on Religion
Penn & Teller, vooraanstaande illusionisten en atheïsten. Penn & Teller hebben een zeer populaire en amusante serie op de Ameikaanse zender HBO genaamd bullshit waarin ze allerlei bizarre en ongelooflijke fenomenen in onze maatschappij bespreken. Hun aflevering over de bijbel is zeer degelijk: The Bible is bullshit.
Bill Maher, een komiek en talkshowhost die absoluut geen blad voor de mond neemt. Hij heeft in zijn talkshow vaak discussies over religie. Een goed filmpje om mee te beginnen: Maher compilatie. En hier is een interview met Bill Maher waarin hij ook een paar goede punten maakt over religie en politiek in Amerika: The gospel according to Maher.
Lewis Black, een excentrieke komiek met een unieke stijl van komedie. Een leuk filmpje: Lewis Black explains religion.
Pat Condell, een Britste komiek met briljant monologen over religie:
Bekijk zijn Youtube channel voor veel meer monologen: Pat Condell’s Youtube channel.
Het is wellicht ijdele hoop, maar het zou mooi zijn als enkele religieuze twijfelaars middels dit artikel en de Youtube-filmpjes waarnaar ik verwijs ervoor zouden kiezen het pad te bewandelen richting atheïsme. Het is een prachtig pad met boeiende artikelen, kritisch onderzoek, welbespraakte intellectuelen, grappige komieken en de bevrijding van het verplichte schuldgevoel dat religie met zich meebrengt!
LOGATES
* Dit filmpje wil ik de lezer ook niet onthouden, een tip van blogbezoeker en schrijver van een respectabel aantal reacties Ger: Kissing Hank’s Ass over de absurditeit van het “concept” religie!
Blog ter bevordering van het Logisch Redeneren 