De laatste jaren wordt er in onze maatschappij door de politiek flink gehamerd op tolerantie voor andere culturen en levensovertuigingen. Klaarblijkelijk is besloten dat mensen aanspreken op hun tolerantievermogen of ze daarin stimuleren de oplossing is voor een vredige samenleving. Er wordt alles aan gedaan om dit te bewerkstelligen: praatprogramma’s op televisie, onderwijs op scholen, bijeenkomsten in jeugdcentra, enz. “In gesprek gaan met elkaar” schijnt het motto te zijn van deze campagne. Ik denk dat ik niet de enige ben die gemerkt heeft dat het helemaal GEEN effect heeft, sterker nog: het lijkt wel of het onbegrip en de haat tussen mensen van verschillende overtuigingen en culturen alleen nog maar is toegenomen. Het tolerantiebeleid lijkt dus juist een averechts effect te hebben.
In een eerder artikel poneer ik een stelling over het openstaan voor de overtuigingen van anderen. Graag zou ik de stelling ook in dit verband aanvoeren: Mensen die zeggen open te staan voor de culturen van anderen staan alleen open voor ideeën die aansluiten bij hun eigen cultuur.
De stelling is precies hetzelfde, ik heb slechts het woord “overtuiging” vervangen door “cultuur”. Als de stelling waar is (en daar ga ik in dit artikel van uit) kun je veilig concluderen dat hoe meer iemand leert over de cultuur van een ander hoe groter de kans is dat hij zich zal afkeren van deze cultuur. Dat zou in ieder geval verklaren waarom het stimuleren van tolerantie niet werkt.
Ergens is het ook vreemd dat men denkt dat het nodig is tolerantie te kweken voor andersdenkenden en anderslevenden. Dat is helemaal niet nodig, aangezien we al decennia (sinds 1919) een ander mechanisme hebben dat het stimuleren van tolerantie en conversaties daarover overbodig maakt: democratie. Onze democratie garandeert dat iedereen het recht heeft te denken wat hij wil en te doen wat hij wil zolang het maar niet indruist tegen de grondwet. En zo komen we denk ik tot de belangrijkste conclusie die we kunnen trekken uit het principe van democratie: welke leefregels en wetten een bepaalde cultuur ook heeft, ze zijn allemaal ondergeschikt aan de regels en wetten zoals beschreven in de grondwet. Volgens mij is deze conclusie en de daaruit voortvloeiende gevolgen hetgeen veel uitvoeriger onderwezen zou moeten worden op scholen, zou moeten worden besproken in praatprogramma’s en op de programma’s zou moeten staan van politieke partijen. Als iedereen in Nederland goed begrijpt dat bijvoorbeeld leefregels gegeven door heilige boeken (bijbel, koran, torah, veda’s) niet belangrijker zijn dan de grondwet is er geen behoefte meer aan tolerantie.
Hoe kun je ook verwachten dat iemand die van jongs af aan geleerd heeft dat homo zijn fout is ineens tolerantie moet kunnen opbrengen voor een levensstijl die hij en iedereen om hem heen compleet afkeurt. Dat lijkt me onrealistisch en ook absoluut niet noodzakelijk. In plaats daarvan moet deze persoon van jongs af aan gewezen worden op het artikel in onze grondwet dat stelt dat je niet openbaar mag discrimineren op basis van seksuele geaardheid. Anders gezegd: hij mag dus homo’s in privésfeer afkeuren, negeren, zelfs haten zolang dat maar niet doorsijpelt naar het publieke leven! Als hij er vervolgens voor kiest zich in het openbaar te uiten dan kan hij vervolging verwachten volgens ons rechtsysteem. Ik denk dat meer mensen kunnen leven met een goed begrip van het democratische principe dan met het principe van tolerantie. De democratie stelt hen immers ook in staat te leven zoals zij zelf willen zonder lastig gevallen te worden.
Elkaars denkbeelden en cultuur negeren is niet iets dat ik zelf heb verzonnen, maar de wijze waarop er jarenlang geleefd werd in Nederland en als ik het goed begrepen heb waren toen de problemen veel minder groot dan nu. Natuurlijk kunnen er altijd gewelddadige uitspattingen ontstaan tussen verschillende groepen, maar kunnen we die niet beter aanpakken met de principes van onze democratie in plaats van met een vage en onrealistische campagne omtrent tolerantie?
Ik heb zelf ook moeite om tolerantie en begrip op te brengen voor bepaalde zaken die ik te weten ben gekomen over andere culturen; ik ben niet actief op zoek gegaan naar die kennis, het is me door de strot geduwd door de media tijdens alle tolerantiepropaganda. Het lijkt wel alsof iedereen in Nederland een sociaal antropoloog moet zijn. Gelukkig heb ik al lang geleden besloten dat ik helemaal geen tolerantie op hoef te brengen, ik negeer gewoon alles wat me niet bevalt en probeer ondertussen mijn steentje bij te dragen aan onze democratische maatschappij.
LOGATES
Blog ter bevordering van het Logisch Redeneren 