Wekelijks groeit op internet het aantal verwijzingen naar artikelen op dit blog. Vaak gaat het om links in discussies op forums, soms ook in artikelen op andere blogs. Meestal gaat de verwijzing vergezeld van positief commentaar maar het artikel geschreven door de – immer naar zichzelf in de derde persoon refererende – Lachende Theoloog (DLT) helaas niet. Ondanks mijn vermoeden dat de artikelen op dat blog slechts gelezen worden door een handjevol andere theologen en intellectuelen die de artikelen kunnen volgen, lijkt het me toch wel aardig het artikel hier nog eens te herpubliceren (blauw en schuin gedrukt), vanzelfsprekend met mijn commentaar erbij (normaal gedrukt).
Laat ik beginnen met de observatie – en mening – dat de artikelen op DLT van uitzonderlijk hoge kwaliteit zijn. Sterker nog: mijn eigen intellect is vaak niet toereikend om de artikelen volledig te begrijpen maar wellicht verwar ik hier “intellect” met “interesse”. Zijn artikel over mijn blog (handig vermomd als een artikel over de zin en onzin van drogredeneringen) is – alhoewel vermakelijk om te lezen – helaas van minder hoge kwaliteit:
Niets ergert mij, de zure theoloog, zozeer als websites waarop je drogredenen aantreft: op de man spelen, de stropop, ach, het hele arsenaal staat op zulke websites altijd parmantig en keurig uitgestald.
Er bestaan eigenlijk geen bruikbare spelregels voor de wijsbegeerte. Wel voor het politieke debat (en daar zijn de drogredenen voor ontwikkeld). Ze zijn echter niet bedoeld om gebruikt te worden in een wijsgerige discussie: een wijsgerige discussie is niet aan regels gebonden. Wie een goede inval heeft, een origineel argument, waarbij men wijst op een bepaald verband dat tot nu toe over het hoofd werd gezien, die plaatst een debat in een geheel ander licht. Geprefabriceerde redeneervormen horen hier niet thuis.
DLT heeft groot gelijk: in een wijsgerige of filosofische discussie heeft het aanhalen van drogredeneringen geen zin. Dat is ook precies de reden dat ik absoluut geen interesse heb om op mijn blog filosofische discussies te voeren. Er zijn verschillende lezers die me daar vaak toe uitdagen maar ik laat me daar niet in meeslepen: filosoferen, mijmeren en hopen vinden op dit blog geen gehoor.
Soms is het gebruik van drogredenen zelf een drogreden: iemand die, zonder verdere uitleg, je er van beschuldigt dat je een stroman aanvalt, maakt zich zelf schuldig aan een drogreden: het noemen van een drogreden of het aanwijzen van een drogreden wordt beschouwd als een argument op zich. -Als je iemand wijst op een drogreden, dan heb je echter de plicht om te laten zien dat er inderdaad sprake is van een drogreden.
In de praktijk gebeurt dat zelden: men zegt ‘Dit is een stroman-redenering!’, en daar blijft het bij. Dit is een dooddoener, want iedereen kan dit zeggen; zodra je in een debat geen uitweg ziet, hoef je maar op te merken: ‘U valt een stropop aan!’ en je komt er mee weg.
Ik denk dat het moeilijk is om een voorbeeld te vinden op dit blog waarin ik iemand beschuldig van het aanvoeren van een drogreden zonder uit te leggen waarom. Misschien dat DLT mij een voorbeeld kan laten zien?
Zijn drogredenen altijd fout? Welnee. Op de man spelen is soms erg verstandig. Als je weet dat iemand vaak leugentjes vertelt, dan is het niet onjuist om te denken: Johan heeft het gezegd, dan zal het wel niet waar zijn. Of er sprake is van een drogreden hangt van de situatie af. Daarom moet degene die beweert dat er sprake is van een drogreden, als het even kan, duidelijk maken dat er inderdaad sprake is van een drogreden. Anders is het noemen van een drogreden net zo dwaas als de opmerking van de grootmeester die het volgende advies gaf aan een aantal amateurs: de zet PF3 is altijd goed!
Op de man spelen (ad-hominem) zal soms best verstandig zijn, ik kies er echter voor op mijn blog dat niet te doen. Ik zie geen enkele reden om dit veranderen!
Kortom, het gebruik van drogredenen is vaak zelf een drogreden; tenzij toegepast door iemand die snapt wat de bedoeling is van drogredenen: het is een leidraad voor het verstand, geen wet van meden en perzen.
Daar ben ik het mee eens!
Op Logates, de Blog ter bevordering van het Logisch Redeneren, wordt het volgende principe verdedigd:
“Vaste bezoekers van dit blog hebben inmiddels het principe van bewijslast wel begrepen: een claim kan voor niet waar worden gehouden totdat anders bewezen. Het is dan ook onbegonnen werk – vaak zelfs onmogelijk – en bovendien geheel irrelevant om het bewijs te leveren dat een bizarre claim zou ontkrachten.” Ook deze regel wordt geponeerd met een aplomb alsof we hier te maken hebben met een natuurwet.
Het woordje “ook” in de laatste zin doet vermoeden dat DLT al vanaf de eerste alinea bezig is om mijn blog aan te vallen. Als DLT zou claimen dat dat niet het geval is wil ik graag weten waar het gebruik van het woord “ook” in die zin dan wel op slaat.
Wie wijs is, vraagt zich onmiddellijk af of dit principe wel bruikbaar is.
Deze zin is een “piggy-backing-suggestion” en komt regelrecht uit het handboek van autoriteits-strategieën/overtuigingstechnieken en daar trapt Logates niet in (vindt iemand het irritant dat ik naar mezelf verwijs in de derde persoon?). DLT lijkt hier één uitspraak te doen maar koppelt twee uitspraken aan elkaar (“Je bent wijs” en “vraag je af of dit principe bruikbaar is”) en wekt zo de suggestie dat het één onlosmakelijk met het ander verbonden is. Vergelijk: als u waar voor u geld wil koop dan ons “abtronic system”; goede verkooptechniek, slechte en vooral onware redenering! Voor meer over “piggy-backing”: Leap-of-faith-redeneringen elders op dit blog.
Is het inderdaad zo dat een uitspraak voor niet waar moet worden gehouden tenzij men deze uitspraak kan bewijzen? De uitspraak ‘Bijna alle mensen willen zo lang mogelijk leven’ is volgens dit principe onwaar: je kunt namelijk niet bewijzen dat bijna alle mensen zo lang mogelijk willen leven. Immers, gedurende je leven kun je geen deugdelijke meting verrichten: de leden van toekomstige generaties bestaan nog niet, de leden van vorige generaties zijn al dood. Toch zal niemand zeggen dat deze uitspraak onwaar is.
Ik denk dat voor eenieder die wat tijd spendeert op mijn blog wel duidelijk is dat ik met “claim” doel op paranormale/bovennatuurlijke claims. Ik spreek over “bizarre claims” , DLT maakt hier “uitspraak” van en komt daarna met een flauw voorbeeld om het te weerleggen! “Bizarre claim” en (willekeurige) “uitspraak”, zoek de honderd verschillen!
Kortom, dit parmantig geformuleerde principe is soms van toepassing en soms niet. Als je het wilt toepassen, zul je er bij moeten zeggen waarom je denkt dat dit principe in een specifiek geval van toepassing is. Logates heeft gelukkig geen last van bedenkingen: hij hanteert dit principe als een eeuwige natuurwet.
In het geval van het paranormale/bovennatuurlijke hanteer ik het principe van “bewijslast” inderdaad als “eeuwige natuurwet”, parmantig geformuleerd of niet.
Ik vraag me dan ook ernstig af of Logates er in geslaagd is om iemand aan het denken te zetten. Zijn manier van redeneren is ook weinig indrukwekkend.
Ik durf te beweren dat mensen zeker aan het denken gezet worden; al was het alleen maar om een artikel te schrijven om mijn redeneringen onderuit te halen. Misschien ook aardig om het aantal “reagerende” lezers op dit blog en op het blog van DLT eens naast elkaar te zetten…
Het geloof in God wordt door Logates als volgt ‘weerlegd’:
“Het is absurd om te moeten geloven dat de mens na ongeveer honderduizend jaar op aarde rondzwerven met een levensverwachting van misschien twintig, met vreselijke ziektes, kindersterfte, roofdieren, stamoorlogen en natuurrampen er pas vierduizend jaar geleden – na 96000 jaar het lijden op afstand bekijken – er eindelijk een boodschap komt van de schepper van dit alles. Een boodschap die wordt verkondigd in de bronstijd in Palestina en er alleen al duizend jaar overdoet om China te bereiken. Dit idee is op zich al zo absurd dat het – in mijn ogen – lachwekkend is, maar bedenk dat het het minste is dat je dient te geloven als je het joodse, christelijke of islamitische geloof wilt belijden.”
De merkwaardige ‘volzinnen’ heb ik er niet kunstmatig in verwerkt, die heeft Logates zelf gegenereerd. Ik weet het niet zeker, maar ik denk dat de bovenstaande redenering niet deugt: het gaat hier overduidelijk om een stropop die wordt aangevallen door een stropop, en dat is, welbeschouwd, een vorm van op de stroman spelen… Onze Logates, die zegt het redeneren te willen bevorderen, laat hier iedere vorm van redeneren achterwege en komt tot niet veel meer dan het formuleren van een particuliere mening: hij vindt het christendom ‘lachwekkend’. Zeker. En de Zure Theoloog vindt groene automobielen niet mooi.
DLT heeft gelijk dat mijn eerste zin in de quote die hij gebruikt nogal krom is; mijn excuses daarvoor al denk ik dat de inhoud van de zin wel te begrijpen is. Het is duidelijk dat DLT de bedoeling van het artikel waaruit deze “weerlegging” komt niet heeft begrepen. Ik probeer hier helemaal geen “geloof in God” te weerleggen. In de vierde alinea van het artikel leg ik volgens mij heel duidelijk uit waar het om draait:
“…Sceptici rest dus ook niets anders dan gelovigen te wijzen op onlogische en vaak absurde zaken die met hun specifieke geloof samenhangen, dat is vele malen effectiever dan testen en onderzoeken. Ik heb zelf ervaren dat het wijzen op die absurditeiten veel meer teweeg brengt dan het aandragen van negatieve testresultaten. Laat ik bij de drie voorbeelden blijven in dit artikel (geloof in mediums, telekinese en de abrahamistische god) en laten zien op welke absurditeiten bijvoorbeeld gewezen zou kunnen worden…”
Ik wijs slechts op absurditeiten die met het geloof in de abrahamistische god samenhangen, volgens mij zonder het gebruik van een stropop want waar zitten de onjuistheden in mijn redenering? Het wijzen op eventuele onwaarheden laat DLT ook slim achterwege en komt zo zelf weg met hetgeen hij anderen van beschuldigt: een drogredenering benoemen zonder aan te tonen waarom het een drogredenering is!
Hoe dan ook, al dat gebruik van redeneerprincipes en drogredenen is niet veel meer dan gewichtigdoenerij. In het Duits noemen ze zulk gedrag Schongeisterei. Flauwekul, zeggen ze bij ons in Holland. En zo is het maar krek!
Tja, dat kan ik natuurlijk makkelijk omdraaien: al dat theologische gefilosofeer en gemijmer is niets anders dan gewichtigdoenerig geneuzel. In het Engels noemen ze dat “a waste of time”. “Boeiûh”, zeggen ze bij ons in Holland en da’s een waarheid als een koe!
LOGATES
Blog ter bevordering van het Logisch Redeneren 